عبد الله بن قدامة ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )

17

كتاب التوابين ( توبه كنندگان ) ( فارسى )

محمد بن قدامه و پس از او پسرش احمد رياست مذهبى روستاى جماعيل را عهده‌دار بودند ولى به دنبال سقوط بيت المقدس در سال 492 قمرى به دست صليبيان و آزار آنان نسبت به مردم مسلمان و اينكه فرمانرواى مسيحى جماعيل قصد كشتن احمد را كرد ، احمد در سال 551 ق ( 1156 ميلادى ) منطقه جماعيل را ترك و به دمشق هجرت كرد . ابن قدامه : ابو محمد موفق الدين عبد اللّه بن احمد بن محمد بن قدامة كه بيشتر به موفق الدين بن قدامه مقدسى معروف است در شعبان سال 541 هجرى در دهكده جماعيل به دنيا آمد و پس از هفتاد و نه سال زندگى در سال 620 هجرى در دمشق درگذشت . موفق الدين ، زاهد و متكلم و محدث و فقيه و از افراد بسيار نامدار خاندان مقدسى است ، و همان‌گونه كه اشاره شد در ده سالگى خود همراه خاندانش به دمشق هجرت كرد ، در آنجا قرآن و حديث آموخت و كتاب مختصر الخرقى « 16 » را كه از كتابهاى مهم فقهى حنابله است حفظ كرد . او در بيست‌سالگى همراه پسردايى خود عبد الغنى مقدسى به بغداد رفت و در آن شهر از عبد القادر گيلانى و ديگران فقه و حديث آموخت . در مكه هم از مبارك بن طباخ حديث آموخت و نيز در موصل از ابو الفضل كه خطيب شهر موصل بود حديث آموخت . موفق الدين چهار سال در بغداد ماند و به دمشق برگشت و باز در سال 567 به بغداد برگشت و پس از سفر به مكه كه در سال 574 انجام داد يك سال ديگر در بغداد ماند و سپس به دمشق بازگشت . او كه از سال 575 هجرى به بعد ساكن دمشق بود در جنگهاى صليبى بخصوص در سال 583 در فتح بيت المقدس شركت كرد . در همين زمان به تأليف كتاب المغنى خود پرداخت كه شرح مختصر خرقى است . موفق الدين در بغداد از دست عبد القادر گيلانى خرقه گرفت ، او مطالعاتى هم در زمينه نحو ، حساب ، و نجوم داشت . ابن قدامه داراى سه پسر به كنيه و نامهاى ابو الفضل محمد ، ابو العزّ يحيى ، ابو المجد عيسى و دو دختر به نامهاى صفيه و فاطمه بوده است . هرسه پسرش به روزگار زندگى او درگذشته‌اند و تنها از عيسى دو پسر باقى بوده كه آن دو هم نابهنگام درگذشته‌اند و از نسل او كسى نمانده است .

--> ( 16 ) . اين كتاب كه در فروع و فقه حنبلى است تأليف عمر بن حسين خرقى ( خرقه فروش بوده است ) درگذشته به سال 334 هجرى است ، كتاب مختصر خرقى چاپ شده است ؛ به وفيات الاعيان ابن خلكان ، ص 115 ، ج 3 ، چاپ محمد محيى الدين عبد الحميد ، مصر ، 1367 ق ، مراجعه فرماييد .